Mondkapje bij contactberoepen

Sinds 6 november 2021 is het verplicht om een mondkapje te dragen in alle publiek toegankelijke binnenruimten. Die verplichting is sinds 15 januari 2022 aangescherpt: voortaan dient dit een chirurgisch mondkapje te zien. Deze maatregel geldt niet alleen voor supermarkten, winkels, bibliotheken en bioscopen, maar ook voor alle contactberoepen, zoals masseurs en kappers. Zowel de bezoeker als de behandelaar draagt een mondkapje.

Welk type mondkapje moet je dragen?

Tot nu toe maakte het niet uit wat voor mondkapje men droeg. Maar omdat er grote verschillen zijn in de effectiviteit van mondkapjes, komt daar nu verandering in.  In publieke binnenruimtes moet iedereen vanaf 15 januari 2022 een type II mondneuskapje dragen, ook bij het zitten. In de praktijk van Tijs Breuer worden al sinds januari 2021 chirurgische mondkapjes type IIR gedragen en uitgedeeld, dus in de praktijk verandert er niets.

Wat zijn chirurgische mondkapjes?

Mondkapjes voor eenmalig gebruik zijn vaak moeilijk te onderscheiden van chirurgische mondkapjes, omdat ze een vergelijkbare pasvorm en kleur hebben. In het OMT-advies van maandag wordt gedoeld op zogenoemde chirurgische mondneuskapjes, minimaal type II. Deze mondkapjes hebben officiële aanduidingen en voldoen aan specifieke eisen. Zo moet op de verpakking staan dat het om mondmaskers voor medisch gebruik gaat. Bovendien staat er een CE-markering op de verpakking en moet aan Europese richtlijnen worden voldaan. Chirurgische mondmaskers zijn er in type I, II en IIR en bieden betere bescherming tegen de uitstoot van virusdeeltjes dan niet-medische maskers. 

Zijn er mondkapjes met nog betere bescherming?

Nog beter is de bescherming door zogeheten FFP-mondmaskers. Die sluiten strak aan op het gezicht, zijn meestal wit van kleur en doen denken aan een snavel. Deze mondneuskapjes zijn persoonlijke beschermingsmiddelen. De gebruiker wordt dus beschermd tegen schadelijke stoffen die via de lucht verspreid kunnen worden, zoals het coronavirus. De maskers kunnen worden verdeeld in FFP1 (minimaal 80 procent van de schadelijke stoffen worden tegengehouden), FFP2 (94 procent wordt tegengehouden) of FFP3 (99 procent tegengehouden). Nadeel van FFP-mondkapjes is dat ze zo strak zitten, dat ze minder zuurstof doorlaten en mede daardoor vaak hoofdpijn veroorzaken, zeker wanneer ze de hele dag gedragen worden. Daarom draag ik zelf geen FFP-mondkapjes.

Prikkelbare darmen en serotonine

Prikkelbare Darm Syndroom is een verstoring van de functie van het maag-darmkanaal, met name van de dikke darm. Het is een veel voorkomende chronische darmaandoening. Naar schatting komt het bij ruim 10% van de Nederlanders voor. Bij PDS maakt de darm te veel of juist te weinig bewegingen. PDS kenmerkt zich door buikpijn, buikkrampen, problemen met de ontlasting, een opgezette buik of winderigheid door gasvorming. Mensen met PDS ervaren vaak diarree of juist verstopping. Massage kan PDS-klachten aanzienlijk verminderen en bijdragen aan een structureel herstel.

Wat is de oorzaak van PDS?
Mogelijke oorzaak van prikkelbare darm syndroom is een verstoorde communicatie tussen de hersenen en de darmen. Mensen met PDS zijn gevoeliger voor pijnprikkels in de darmen. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de darmen te veel of te sterke signalen doorgeven aan de hersenen, waarna de hersenen weer te veel of te sterke signalen teruggeven aan de darmen. Het stofje serotonine speelt hierbij mogelijk een belangrijke rol.

Wat is serotonine?
Serotonine is hormoon, die werkt als neurotransmitter: het beïnvloedt de manier waarop je hersenen werken. Wanneer je in je brein voldoende serotonine aanmaakt, voel je je dus gelukkiger en beter uitgerust. Afgezien daarvan heeft serotonine overigens ook elders in je lichaam essentiële functies.
Serotonine is van invloed op onze stemming, de slaap, de emotie, de eetlust, het geheugen en het zelfvertrouwen. Een tekort of een te veel aan serotonine zorgt voor een verstoring bij deze processen.

Zo bevindt ongeveer 90% van je voorraad serotonine zich in je darmkanaal, waar het een belangrijke rol heeft bij het reguleren van de spijsvertering. Ook houdt het je bloeddruk op een goed niveau en versterkt het je immuunsysteem. We hebben het hier dus zeker over een hormoon dat van vitaal belang is!

Hoe ontstaat serotonine tekort?
Zoals bij veel hormonen kan de balans in je lichaam relatief gemakkelijk verstoord worden. Bij serotonine kan een teveel aan stress en een tekort aan slaap bijvoorbeeld al genoeg zijn. Je lichaam gaat dan te veel cortisol aanmaken, waardoor een disbalans ontstaat. De aanmaak van serotonine komt vervolgens op een laag pitje te staan.

Ook een gebrek aan beweging kan dit gevolg hebben. Ten slotte is voeding van heel groot belang om serotonine aan te maken. In het brein wordt serotonine namelijk gevormd uit tryptofaan, een aminozuur. Komt dat in de eiwitten van je voeding te weinig voor, dan kan ook dat ertoe leiden dat je niet meer genoeg serotonine produceert.

Ontstaat er eenmaal een serotonine tekort, dan maakt je voeding het bovendien vaak alleen maar erger. Een belangrijk symptoom is namelijk dat je meer trek krijgt in suiker en zoetigheid. Op de korte termijn heel verklaarbaar, want suiker activeert het ‘beloningscentrum’ in de hersenen. Je gaat je er dus even beter van voelen. Het probleem is dat de aanmaak van insuline hierdoor ook snel stijgt. Ligt die productie steeds te hoog, dan kan je lichaam minder goed serotonine aanmaken én opnemen. Je gaat je dus somberder voelen, waardoor je meer suiker eet, waardoor je je somberder gaat voelen

Kan massage bijdragen aan een gezonde serotonine balans?
Ja. Massage activeert het autonome zenuwstelsel en helpt de afgifte van de positieve hormonen op gang te brengen. Volgens een onderzoek uit 2005 kan massagetherapie de serotoninespiegel effectief met gemiddeld 28% verhogen. Dit komt door een afname van cortisol, dat bekend staat als uw “vecht-of-vluchtreactie”, of ingebouwd alarmhormoon, dat u laat weten wanneer u in gevaar bent. Met andere woorden, het houdt je alert en met een snelle hartslag. Massages zijn in staat om cortisol te verlagen en serotonine te verhogen, waardoor je rustiger wordt en dus je humeur helpt reguleren.

De niveaus van endorfines, serotonine en dopamine nemen toe in het lichaam. Deze hormonen hebben alledrie een positieve uitwerking op lichaam en geest. Endorfine, serotonine en dopamine zijn neurotransmitters die vrijkomen wanneer het autonome zenuwstelsel wordt gestimuleerd. Endorfine, serotonine en dopamine kunnen ons gevoelens van geluk en motivatie geven. Endorfines zijn verantwoordelijk voor het verlichten van angst en komen ook vaak vrij wanneer pijngevoelens optreden. Serotonine kan een persoon een gevoel van welzijn geven en tegelijkertijd depressie en het gevoel van eenzaamheid voorkomen. Ten slotte zorgt dopamine voor een gevoel van motivatie en vermindert het het gebrek aan enthousiasme en twijfel aan jezelf. Een massage helpt de afgifte van de positieve hormonen te stimuleren om stress te verminderen en ontspanning te vergroten.

Human happiness hormone concept chemical skeletal formula icon label, text font vector illustration, isolated on white. Periodic element table. Healthy lifestyle endocrine system.

Hoe kan ik de aanmaak van Serotonine verhogen?
Het is verstandig om meer lichaamsbeweging te krijgen, zeker als je nu niet heel actief leeft. Dat versterkt de verwerking van tryptofaan, en daarmee de aanmaak van serotonine. Ook is het van groot belang om voldoende rust te nemen. Plan momenten in om te ontspannen, of je dat nu met meditatie of een stevige wandeling doet.
Zorg dat je genoeg tryptofaan eet via eiwitrijke voeding. Sojaproducten, ginseng, bananen, zaden etc. bevatten allemaal tryptofaan. Die tryptofaan moet in het lichaam op de juiste maner verwerkt kunnen worden. B-vitamines zijn sterk verbonden aan je energieniveau en weerstand. Bij de aanmaak van serotonine is vooral voldoende B6 en B12 van belang: dat vind je bijvoorbeeld in dierlijke producten, peulvruchten en aardappelen. En zorg dat je trage koolhydraten eet in plaats van suikers.

Kan er ook teveel serotonine in het lichaam vrijkomen?
Een hoog serotonine gehalte in je centrale zenuwstelsel, bijv. door xtc-gebruik, kun je herkennen aan zweten, opgewonden zijn, grote pupillen, rillen, snelle hartslag en snelle ademhaling. Voor de meeste mensen zijn deze klachten niet al te ernstig. Ook kan er sprake zijn van tintelingen in je vingers, waarna de vingers naar binnen trekken of je hele arm naar binnen krult. Ook kun je gaan tandenknarsen en tandenklapperen­.

Serotoninesyndroom
In die gevallen kan sprake zijn van serotoninesyndroom. Serieuze symptomen van het serotonine syndroom zijn koorts, onrustig, gejaagdheid, angst, verwarring, ongewone, krampachtige spierkrampen in armen en/of benen en stijve spieren. De klachten verdwijnen vaak na 24 uur, echter zijn er ook mensen die aan serotoninesyndroom overlijden, bijv door hartfalen. De kans op serotoninesyndroom is hoger wanneer hoge dosis xtc wordt gebruikt, vooral in combinatie met sommige medicatie, zoals AD(H)D medicijnen (dexamfetamine, Ritalin) of L-tryptofaan (tijdens XTC gebruik in plaats van erna). Het combineren van XTC met antidepressiva, MAO-remmers en SSRI´s is levensgevaarlijk. Ook de combinatie van XTC met speed, cocaïne, of andere drugs vormt een risico op serotonine syndroom.

Massage en coaching bij parkinson

De ziekte van Parkinson is een ziekte van de hersenen, waar ruim 55.000 Nederlanders aan leiden. Motorische problemen, zoals trillen, stijfheid en verminderde beweging gaan samen met depressieve klachten. De ziekte van Parkinson kan op dit moment nog niet worden genezen. De behandeling van parkinson bestaat uit een combinatie van medicijnen, beweging en gezonde voeding met als doel klachtenvermindering en de verbetering van de kwaliteit van leven.

Kan massage bijdragen aan vermindering van parkinson-klachten?

Ja, op basis van vergelijkend literatuuronderzoek kan worden opgemaakt dat ook massage een rol kan spelen in de behandeling van de ziekte van Parkinson. Verschillende massagetechnieken kunnen ingezet worden om motorische symptomen en psychische klachten die gepaard gaan met de ziekte te verminderen. Massage bij parkinson is zowel aangenaam als zinvol.

Twaalf onderzoeken uitgevoerd tussen januari 1970 en juni 2019 werden nader bekeken. De meeste studies laten zien dat massage zorgt voor ontspanning bij patiënten; stresshormonen in de urine verminderden in de groep mensen die massage ontving. Zo zorgt een volledige lichaamsmassage voor een significante verbetering van de kwaliteit van leven. Niet-motorische symptomen, zoals verstoringen in de slaap, pijn, vermoeidheid, angst en depressie werden minder. Bepaalde massagevormen hadden ook een positieve invloed op motorische symptomen, maar vervolgonderzoek moet aantonen of massage ook in de klinische praktijk toegepast kan worden.

Hoe groot is de effectiviteit van massage bij dergelijke klachten?

Een meta-analyse van onderzoek naar massagetherapie (Moyer et al, 2004) leidde tot de conclusie dat massagetherapie zeer effectief is voor stressreductie en voor de klachten angst en depressie ongeveer even effectief is als de veel toegepaste psychotherapie. De gemiddelde deelnemer aan massagetherapie is er na afloop beter aan toe dan 79% van de onbehandelde vergelijkbare patiënten. Ook voor pijnklachten is er een betekenisvol maar kleiner verschil (62%) tussen patiënten met/ zonder massagetherapie.

Een kleine effectstudie door het Touch Institute uit Florida (2002) toont specifiek bij massage aan parkinsonpatiënten een verbetering in het dagelijks functioneren, een verbeterde kwaliteit van slapen en een daling van stress-hormoon niveaus.

Welke rol speelt dopamine bij de ziekte van parkinson?

Door de afbraak van de hersencellen als gevolg van parkinson worden er te weinig dopamine aangemaakt. Dopamine zorgt ervoor dat zenuwcellen boodschappen doorgeven. Het stofje werkt bij parkinsonpatiënten niet zo goed, waardoor ze verstijven of juist gaan trillen. Door het tekort aan dopamine ontstaan de markante bewegingsstoornissen, maar het is tegelijk funest voor je stemming, voor de drive in het leven. Dopamine geeft je een lekker gevoel als je eet, koopt, wint of vrijt. Van dopamine is algemeen bekend dat het in bepaalde hoeveelheden tot verslavingen kan leiden.

Welke psychische problemen kan iemand met Parkinson mee te maken krijgen?

Parkinson gaat gepaard met de bekende motorische problemen zoals trillen, maar ook met incontinentie, erectiestoornissen, te sterk dalende bloeddruk, reuk- en slaapproblemen. En parkinsonpatiënten ondervinden vaak ook cognitieve problemen, zoals bij het plannen, overzicht houden en multitasken. Er is nog weinig oog voor andere psychiatrische symptomen, waarvoor patiënten zich vaak meer generen dan voor het trillen. Denk daarbij aan:

  • Somberheid, depressies
  • Angststoornissen, o.a. voor controleverlies
  • Hallucinaties
  • Paniekaanvallen
  • Verslaving door impulscontrolestoornis.

Wanneer kan coaching zinvol zijn voor parkinson-patiënten?

Een coach ken helpen om jouw gevoel onder woorden te brengen en om jouw dilemma’s, problemen en piekeringen te bespreken. Zo leidt parkinson vaak tot sociale isolatie, waarbij coaching kan helpen om die isolatie te doorbreken. Ook kan een coach je motiveren om veel te blijven bewegen en sporten, wat voor parkinsonpatienten essentieel is. Bij ernstige psychiatrische klachten, zoals bepaalde vormen van verslaving die bij parkinson medicatie ernstige vormen kunnen aannemen, verwijs ik meestal door naar specialistische psychiatrie. Bij de behandeling van dergelijke complexe problematiek kiest men vaak voor een interdisciplinaire aanpak. Naast de psychiater kan een gedragspsycholoog of coach een zinvolle aanvulling leveren aan het op orde brengen van iemands gedrag en leven.

Wat zijn impulscontrolestoornissen?


Impulscontrolestoornissen komen veel voor bij parkinsonpatiënten. Deze stoornis kan leiden tot verslaving en is vaak verborgen, omdat erkennen dat je je eigen gedrag niet meer goed in de hand hebt met veel schaamte gepaard gaat. In de gesprekken die ik met cliënten voer is ruimte voor het uiten van alle gevoelens en emoties. Daarbij komen allerlei vormen van verslaving, mede als gevolg van ontremming, aan het licht. Veel mensen met Parkinson hebben daar last van. Ontremming is een klassiek neven­effect van de ziekte van Parkinson, waarbij een op de drie patiënten zijn impulsen niet goed onder controle heeft.

Een impulscontrolestoornis kan het leven in korte tijd flink op z’n kop zetten, mede door het uitgavenpatroon. De een gokt, de ander kijkt porno of belt naar sekslijnen. Weer anderen slaan aan het eten, kopen of gamen. Soms is er sprake van punding, waarbij ­patiënten eindeloos doorgaan met ogenschijnlijk zinloze bezigheden als het sorteren van voorwerpen of het ontmantelen van apparaten. Bij deze vormen van verslaving word je afhankelijk van de dopamine die bij bepaalde handelingen vrij komt in je lichaam.

Medicatie om ervoor te zorgen dat het stofje dopamine beter werkt speelt bij ontremming meestal een hoofdrol. Vijftien tot 35% van de parkinsonpatiënten ontwikkelt een impulscontrolestoornis na het starten van dopaminerge medicatie. De medicatie wordt gegeven om onder andere de motorische klachten van de ziekte te bestrijden. Die kan tijdens het aanvullen van het dopaminetekort zoveel drive geven dat patiënten de rem niet meer vinden. Zo’n behandeling waarin dopamine gestimuleerd wordt leidt tot een drieënhalf keer groter risico op verslavingen of compulsief gedrag. Bij sommige pillen, de zogenoemde dopamineagonisten, is het risico groter dan bij andere varianten. Lees hierover meer op de website van de Parkinsonvereniging.


Meer lezen

Het boek “Parkinson bij de psychiater” telt twintig kleurrijke portretten van parkinsonpatiënten die op het spreekuur vertellen over doodsangst op straat, hele dagen lusteloos op de bank, en andere aangrijpende en tegelijk luchtige verhalen die laten zien dat hulp zoeken loont. En dat ­patiënten zich dus liefst niet moeten laten weerhouden door schaamte en stigma.

Parkinson bij de psychiater, verhalen over liefde, rouw en veerkracht. Odile van den Heuvel en Sonja Rutten. De Geus.

Nieuwjaarsduik en bootcamp

Op zondag 2 januari 2022 duiken de mannen van MeninTouchNL bij de Maarsseveense Plassen weer bloot het nieuwe jaar in! Je bent van harte uitgenodigd de kou te trotseren en naderhand wakker geschud en verkwikt het nieuwe jaar tegemoet te treden. Met een frisse blik! Doe mee! Deelname is gratis (vrije gift).

Vooraf kunnen liefhebbers van actief bewegen zich lekker opwarmen tijdens een bootcamp o.l.v. Tijs Breuer. We wisselen hardlopen, outdoor fitness oefeningen en sportieve uitdagingen met elkaar af. Laat je niet afschrikken: er is geen competitie en iedereen doet op zijn eigen niveau mee. Daarna lonkt de koude duik, wat je warme lichaam dan moeiteloos aankan……

In verband met de huidige lockdownregels zullen we bij de bootcamp in duo’s werken op 1,5 meter. Ook bij de duik bewaren we de nodige afstand.

Praktisch: meer info op MeninTouchNL (Meetup)

Datum: zondag 2 januari 2022
Plaats: Verzamelen bij het gedoogd naaktstrandje aan de Maarsseveense Plassen.
Google maps: https://maps.google.com?ftid=0x47c66f330f95f589:0x5c0cfc58f3904835&hl=nl-NL&gl=nl&entry=gps&lucs=s2se
Parkeren: langs de Westbroekse Binnenweg Tienhoven (Molenpolder), b.v. ter hoogte van Caravanbedrijf Maarsseveen. Van daaruit snelste wandeltoegang tot het strandje.

Tijden:
14:00 uur – start bootcamp
15:00 uur – terugkomst op het naaktstrandje van de Maarsseveense Plassen en aankomst voor de blote nieuwjaarsduik
Na afloop: opwarmen op het strand. Voor dekens en warme drank wordt gezorgd!

Meenemen:
Sportkleding, hardloopschoenen, slippers, makkelijke en warme kleding (b.v. thermo, jogging, (bad)jas) voor op het strand! En vergeet je lekkere grote handdoek niet…!

Leuk als je aan beide activiteiten deelneemt, maar dat hoeft niet. Je kunt ook alleen voor de duik of alleen voor de bootcamp kiezen.

Zin om in de frisse buitenlucht en actief het nieuwe jaar te beginnen? Meld je aan! Samen maken we er een veilige, uitgelaten en fijne middag van. Met een warm groepsgevoel!

Omgang met stress

Veel mensen gaan regelmatig gebukt onder stress. Heb je daar last van, dan ben je zeker niet de enige.

Misschien heb je last van buikpijn voorafgaand aan een sollicitatie, een belangrijke presentatie of na een lastige vergadering. Een gejaagd gevoel, hartkloppingen en een kort lontje zijn tekenen van stress.

Deze voorbeelden van tijdelijke stress zijn eigenlijk hele normale lichaamsreacties op een uitdagende of stressvolle situatie, die meestal na een paar uur weer verdwenen zijn. Dit natuurlijke overlevingsmechanisme houdt je scherp en zorgt dat je in actie komt. 

Komt stress vaker voor, dan kunnen de gevolgen groot zijn en krijg je mogelijk last van lichamelijke en mentale klachten. Mentaal kun je denken aan piekeren, slapeloosheid, minder zelfvertrouwen of paniekgevoelens. En fysieke klachten als hoofdpijn, hartkloppingen, trillen en maagpijn en zelfs een verlaagde weerstand met ontstekingen zijn veel voorkomende gevolgen. En op den duur verdwijnt hoop, geloof en vertrouwen uit je leven. 

Het is daarom goed als je deze lichamelijke signalen leert herkennen, want je lijf trekt niet voor niets aan de bel. Het is dus tijd om even pas op de plaats te maken of wat rust in te bouwen.

Hoe herken ik stress bij mezelf?

Door even de tijd te nemen om naar binnen te voelen, in je lichaam. Ga bij jezelf na of je dan last hebt van:

  • verhoogde hartslag
  • gespannen kaken of gezicht
  • snelle of hoge ademhaling
  • ​druk op de borst

Kan mindfulness helpen tegen stress?

Oefeningen in mindfulness kunnen helpen om je meer in je lichaam te brengen en om je gedachten onder controle te krijgen. Als je bijvoorbeeld veel piekert over dingen die mis zouden kunnen gaan of negatieve gedachten hebt over jezelf. Deze mindfulness tips kunnen je helpen:

  • Laat elk oordeel los over jezelf en anderen.
  • Neem waar wat er in je omgeving gebeurt.
  • Gebruik je zintuigen: bewust kijken, ruiken, luisteren en voelen.
  • Focus op dit moment, deze plek.
  • Luister naar de signalen van je lichaam.
  • Observeer de gedachtes en gevoelens die opkomen als een buitenstaander.
  • Accepteer dat er steeds nieuwe gedachten komen, maar houd er niet aan vast.
  • Richt je aandacht steeds weer op je lichaam en je ademhaling.

Ik vind mediteren lastig maar ga je liever naar buiten. Is dat ook effectief tegen stress?

Sporten, vooral buiten in de natuur, is een hele goede remedie tegen stress. Ben je buiten in een natuurlijke omgeving, vermindert direct je stressniveau. Ook beweging helpt heel effectief, want het breng je aandacht uit je hoofd en in je lijf. Maak daarom gebruik van het toenemende aanbod van zorg, sport, yoga en beweging buiten in het groen. 

Welke signalen geven aan dat ik teveel stress heb?

Doe je ’s nachts geen oog dicht omdat het zo druk is op het werk? Of begin je jouw werkdag al met buikpijn, trillende handen of ogen? Dan is het tijd om er iets aan te gaan doen. Misschien wordt er op dit moment meer van je gevraagd dan je denkt aan te kunnen. Zeker als je niet goed in je vel zit, last hebt van angst, slapeloosheid of somberheid, of als je tegen overspannenheid of een burn-out aan zit, is het belangrijk om hulp te zoeken. Ik help je graag om anders met stress om te gaan en om je gespannen snaar wat los te laten en een betere balans te vinden.

Vaarwel Facebook

Een kleine handvol multinationals domineert het Nederlandse communicatielandschap. Dit maakt het steeds moeilijker om in vrijheid informatie te delen en te vergaren. Ik ben net als elke Nederlander in een hokje geplaatst en ontvang alleen nog informatie die past binnen mijn bestaande interesses en opvattingen. Ik vind dit schadelijk voor het publieke debat en onze democratie.

Bedrijven als Facebook hanteren niet alleen verdienmodellen waarbij informatie over de gebruiker wordt verhandeld. Steeds vaker bieden ze ook gelegenheid om het gedrag van gebruikers te beïnvloeden.

Het recent aangestichte geweld in de VS en Nederland en de wijze waarop Facebook momenteel wordt ingezet door politieke partijen heeft mij doen besluiten om hier niet meer aan bij te dragen. Ik verlaat Facebook.

Als je wilt weten hoe het met mij gaat, kom gerust langs. Stuur een mailtje naar tijsb@yahoo.com. Ik blijf trouwens nog wel bereikbaar via Whatsapp, maar ik geef de voorkeur aan iMessage, Signal of Telegram.

Is er een verband tussen gebruik van sociale media en depressie?

Vanwege het groot aantal gebruikers zijn er inmiddels veel onderzoeken die zich richten op de relatie tussen sociale media gebruik en mentale gezondheid. Sociale media gebruik hangt samen met symptomen van depressie, weten we inmiddels. Zo blijkt uit een steekproef onder 4519 jongeren (11 tot 18 jaar), dat compulsief gebruik van sociale media op de smartphone leidt tot meer impulsiviteit en meer depressieve klachten (Haverlag, D., 2013, Utrecht University).

Ook blijkt dat jongeren met een laag psychosociaal welbevinden (depressieve klachten, sociaal angstig, eenzaam, lage levenssatisfactie en weinig zelfvertrouwen) meer kans hebben op het compulsief gebruiken van sociale media (Keijsers, S.G.J., 2013, Utrecht University). Met name vrouwen brengen meer tijd door op sociale media en ondervinden daardoor ook meer depressieve klachten (Feldkamp, N. (2018, University of Twente).

Maken sociale media eenzaam?

Ja, hoe tegenstrijdig dit ook klinkt, sociale media zorgen voor een negatief gevoel van sociale afzondering. In het boek “Verkeerd verbonden” legt Cees Zwijstra uit waarom sociale media ons eenzaam maken en hoe je dit kunt voorkomen.

Volgens Zwijnstra leiden oppervlakkige contacten eerder tot een gevoel van eenzaamheid. Sociale media vormen een hulpmiddel om verbonden te worden met anderen. De mate van aanwezigheid is alleen veel zwakker dan wanneer je iemand fysiek ontmoet. Hoe meer aanwezig de ander is, hoe meer betrokkenheid we voor elkaar voelen en hoe minder eenzaam je je voelt.

Zoek elkaar dus op of kijk elkaar aan, desnoods via Skype of Zoom. Dan voel je je meer verbonden dan via de newsfeed van Facebook.

Nieuwsbrief “Lichtpuntjes in donkere dagen” – december 2020

Je vindt het origineel van deze nieuwsbrief op Mailchimp. Je kunt je ook aanmelden voor de nieuwsbrief. Dan ontvang je direct een kortingsbon voor je volgende behandeling.

Vannacht is de langste nacht…Dit keerpunt in de natuur is voor mij altijd een bijzonder moment op bij stil te staan. We zijn nu het verst verwijderd van de zon. We staan het dichtste bij de donkere kant in onszelf. 

Via deze weg wil ik jou een mooie kerst- en nieuwjaarsperiode toewensen. Hopelijk omringd door liefde en warmte. En hopelijk houden we contact, ook in het nieuwe jaar.
YOU CAN READ THIS NEWSLETTER IN ENGLISH OR OTHER LANGUAGES
Vanochtend merkte ik weer hoeveel rust het geeft om in het donker te zijn. Het donker biedt ons de mogelijkheid om te kijken naar de schaduwkanten in onszelf. Ik kijk naar mezelf, naar mijn schaduwzijde, de gewoontes, gedachten en patronen die ik liever niet wil zien. Mijn dromen gaven mij vanochtend een inkijkje in die onbewuste en eigenaardige stukjes van mezelf, mijn onbeleefde behoeften en verlangens. Bij mij is dat bijvoorbeeld de behoefte om steeds omringd te zijn met mensen, de neiging om “nuttig bezig te zijn” en daardoor mijn agenda vol te plannen. Naar dit duistere stukje van mezelf kijken is leerzaam. Het zorgt ervoor dat ik mezelf accepteer met alles wat erbij hoort. En het maakt het verlangen naar licht en bevrijding in mij wakker. Bijvoorbeeld mijn verlangen naar tijdloosheid, nutteloos genieten, overgave in het moment, en ook het verbonden voelen met anderen als ik alleen ben. Hoe meer ik mij van mijn duistere kant bewust word, hoe meer ruimte ik kan geven aan dit licht.
Zonnewende spiraal
Op 23 december vanaf 15:30 uur leg ik een Yule zonnewende spiraal. Als je de spiraal in loopt, loop je bij jezelf naar binnen, de aarde in, naar jouw donkerste punt. Daar staat een kaars, het lichtpuntje wat je kunt vinden in het donker. Dit licht is voelbaar in jezelf, je draagt het met je mee naar buiten en je kunt dit licht delen met anderen. Kom gerust langs om jouw eigen ritueel vorm te geven. Tijd: tussen 15:30 -18:30 u. Locatie: in de tuin van het Huisje Land van Dromen. Adres: Westbroekse Binnenweg, 20, Tienhoven (Ut). 
Geen massages tijdens lockdown
Nederland is weer in lockdown, in ieder geval tot dinsdag 19 januari 2021. Contactberoepen zoals het geven van een ontspanningsmassage, lichaamswerk of tantra-sessie zijn niet toegestaan. Mijn praktijk is dan ook grotendeels gesloten. Wel geef ik coaching- en mindfulness-sessies, online sessies (met o.a. meditatie, tantra en self-touch) en online workshops. Lees meer…

Gratis thuisbezoek
Tijdens de lockdown worden we gevraagd, zoveel mogelijk thuis te blijven. Voor vaste klanten bied ik tijdelijk (tot 8 februari 2021) de mogelijkheid voor een behandeling bij jou thuis (bijv. een coaching sessie of, wanneer dit weer toegestaan is, lichaamswerk of massage). Deze aanbieding geldt voor thuisbezoek op maximaal 30 minuten reisafstand. Woon je verder weg? Neem dan even contact op om te overleggen wat redelijk is. Lees meer…

Online meditaties
De meest populaire app voor geleide meditaties en meditatiemuziek is InsightTimer. Je vindt er ook Nederlandstalige meditaties van mij. Volg mij via deze link of zoek naar Tijs Breuer in de app. Zo kun je luisteren naar mijn stem om voor jezelf een rustmoment te creëren.
Elke tweede zondag van de maand om 20:00 uur verzorg ik in mijn woonkamer en via Zoom een geleide zitmeditatie onder de noemer “Stadsverlichting”. Uit onderzoek blijkt dat als groepen mensen regelmatig samen stil zijn, dat dit zorgt voor harmonie en flow in de groep en daarbuiten. Stadsverlichting is een initiatief om een cultuur van verlichting te stimuleren. , Overal in het land stellen mensen hun huiskamer open voor meditatie of ontmoeting in stilte. Na afloop van de meditatie, om 20:45 uur, kun je meedoen met een online yogales verzorgd door Nicholas Wake en daarna delen we onze ervaringen.

Elke vierde zondag van de maand geef ik een bewegingsmeditatie via Zoom, eveneens gevolgd door online yoga. Meditatie door stil te zitten is best lastig voor de meeste mensen, omdat we gewend zijn om de hele dag blootgesteld te worden aan prikkels, terwijl je lichaam behoefte heeft aan beweging. Bewegingsmeditatie zorgt ervoor dat je snel je rust terugvindt en meer met je aandacht naar binnen gaat. Je maakt een innerlijke reis door een afwisseling van intensieve en subtiele beweging. Je kunt je deelname voor beide meditaties opgeven via de Meetup groep “Embodied”. Je vindt daar ook yoga- en ademlessen die worden verzorgd door mijn dochter Eva. 
Meetups voor mannen
Gelukkig komt na de regen weer zonneschijn en hopelijk mogen we elkaar over enige tijd weer aanraken. Vooral mannen zijn soms wat onzeker om elkaar aan te raken. De meetups van MeninTouchNL bieden mannen de gelegenheid om vertrouwd te raken met allerlei vormen van contact en aanraking in een ontspannen, veilige en speelse omgeving. Ik ben er trots op dat dit kleinschalige initiatief met een paar mannen inmiddels is tot bijna 1000 deelnemers. Ik kijk ernaar uit om weer workshops en meetups te organiseren, zoals de massage les- en oefenavonden, de maandelijkse Tantra Journey en YoungMeninTouchNL massage class. Nieuw zijn de meetups “Playful movement & Touch” in Amsterdam en “Beweging en aanraking voor Krasse Knarren” in Tienhoven. Op mijn website kun je met € 35,00 korting een “strippenkaart” voor 7 meetups kopen. 
Kadobon met extra korting
Wil je een vriend, collega of geliefde blij maken met een bijzonder kado? En tegelijk mij door de lockdown heen helpen? Je kunt nu tijdelijk met wel tot € 27,00 korting via mijn boekingssite een kadobon aanschaffen. Dan kan ook door een mailtje sturen (reply op deze e-mail) of een donatie te doen. Een kadobon van € 67,00 kost € 50,00Een kadobon van € 85,00 kost € 60,00 Een kadobon van € 117,00 kost € 90,00.

Massages mogen weer, al is de lockdown opnieuw verlengd

UPDATE COVID-19 – 3 maart 2021

GOED NIEUWS! Sinds 3 maart 2021 is de praktijk weer volledig geopend, ook voor massage, lichaamswerk en tantra. De lockdownmaatregelen zijn versoepeld en contactberoepen zijn weer toegestaan. De voorzorgsmaatregelen blijven van toepassing.

UPDATE COVID-19 – 2 februari 2021

Alle huidige maatregelen blijven voorlopig van kracht, in ieder geval t/m 2 maart 2021. Daarna kunnen er mogelijk weer massages, lichaamswerk en tantrasessies worden gegeven. Opnieuw even afwachten dus. Lees hieronder: “Coaching wel toegestaan”.

UPDATE COVID-19 – 12 januari 2021

De strenge lockdown in Nederland is met drie weken verlengd t/m 9 februari 2020. Omdat contactberoepen gesloten zijn, kunnen er geen behandelingen worden gegeven met massage, lichaamswerk of tantra. De praktijk blijft gewoon open voor intakegesprekken, coaching, online sessies en mindfulness.

UPDATE COVID-19 – 15 december 2020

Het coronavirus grijpt opnieuw razendsnel om zich heen. De afgelopen weken zien we een snelle toename in het aantal besmettingen, tot zo’n 9.000 per dag. Daarom is Nederland tijdens de kerstperiode – vanaf dinsdag 15 december 2020 tot dinsdag 19 januari 2021 – in de strengste lockdown tot nu toe. Contactberoepen zoals het geven van een ontspanningsmassage, lichaamswerk of tantra-sessie zijn ook nu weer niet toegestaan. De praktijk is dan ook grotendeels gesloten, met uitzondering van coaching sessies.

Coaching is wel toegestaan

Coaching valt niet onder de contactberoepen. Ook als tijdens de lockdown contactberoepen worden gesloten, kunnen er nog steeds coaching sessies worden gegeven. Bij alle vormen van coaching (zoals life coaching, leiderschapscoaching, stress- of burn-out coaching, bedrijfsgerichte coaching) gelden de algemene Coronamaatregelen.

Ook is een bezoek aan huis mogelijk en tijdens de lockdown tijdelijk gratis (max 30 min reistijd). Het is dan verplicht om een mondkapje te dragen. Ook blijft Online coaching of wandelcoaching (in de buitenlucht) mogelijk. Een fysieke afstand hoeft natuurlijk geen mentale afstand te betekenen.

De Nederlandse Orde van Beroepscoaches (NOBCO) heeft een infographic “veilig naar de coach” samengesteld voor coaching in coronatijd. 

Wat is de meerwaarde van online coaching in deze tijd?

Tijs Breuer “In de praktijk zie ik veel mensen worstelen met eenzaamheid, dit is versterkt als gevolg van de Coronacrisis. Ook is er een toename van loopbaanvragen, veel mensen zijn op zoek naar een andere werkkring. Managers zoeken naar een andere leiderschapsstijl, want hoe geef je leiding en motiveer je medewerkers als iedereen thuis werkt? Ook lopen veel cliënten tegen relatievraagstukken aan, zeker nu je elkaar het thuiswerken minder kunt ontlopen.”

Van jezelf houden? Mindful Masturbatie!

Wat is Mindful masturbatie? 

Jezelf liefhebben en bevredigen, terwijl je jouw bewustzijn verhoogt. Bij mindful masturbatie is de focus niet op zo snel mogelijk klaar komen, maar op het genieten van je geslachtedelen en je hele lichaam in het moment. 

Wat kan ik leren als ik “Mindful” masturbeer?

Je leert meer over wat jou tot een climax brengt. En nog belangrijker, je ontdekt de magie van “arrousal”, opwinding, een krachtige manier om een diepe verbinding met jezelf te voelen. Het stelt je in staat om erachter te komen wat je wilt, zonder dat je van iemand anders afhankelijk bent. 

Leer hoe je aanwezig blijft in het moment, hoe je op een bewuste manier je lichaam voelt en daarmee experimenteert. Je kunt het zien als een korte innerlijke reis, waarbij je geniet van elk moment. Vaak zijn we gewend om steeds op dezelfde manier te masturberen omdat je weet dat dat werkt, maar daardoor kom je ook snel klaar en dat willen we juist niet. Benader masturbatie daarom met een open en nieuwsgierige geest. Dit helpt je om nieuwe dingen te ontdekken en lekkerder in je vel te zitten. Je kunt jezelf op andere manieren stimuleren, met aandacht, liefde en speelsheid, zodat je meer plezier ervaart bij het aanraken van jezelf. 

“Mindful masturbatie was een hele ontdekkingsreis. Toen ik er eenmaal voor ging, begon ik met mijn fantasie te stimuleren. Ik raakte mijn lichaam op andere manieren aan. Ik plaagde mezelf. Ik masturbeerde met mijn andere hand. Ik deed het licht aan of juist uit, met een kaarsje aan of in de badkamer, voor de spiegel. Het vergde oefening. Elke keer dat ik net de finish wilde halen, vertraagde ik en richtte ik me weer op mijn ultieme doel: verbinding met mezelf. Door zoveel nieuws te proberen, ging ik op een heel andere manier met mezelf om. Ik begon meer van mezelf te houden en me anders door de wereld te bewegen, met meer zelfvertrouwen, en meer als een seksueel wezen. Ik voelde een steeds grotere bevrijding en ik kijk nu steeds meer uit naar mijn masturbatie momenten.”

Rea Frey is de auteur van Because You’re Mine

Hoeveel tijd moet ik uittrekken voor mindful masturbatie?

Neem echt de tijd, minimaal een half uur. Ga ermee om zoals wanneer je vrijt met iemand anders. Helaas zijn er altijd redenen om niet die tijd te nemen. We wijten ons gebrek aan mindfulness of zelfliefde aan het feit dat we het te druk hebben. Ondertussen besteden we uren per dag aan social media, netflix en televisie. Je hebt echt niet meer tijd nodig voor mindfulness en het investeren in je lichaamsbewustzijn. Je hoeft niet alles te stoppen en een uur lang met gekruiste benen te zitten om de vruchten van mindfulness in je leven te plukken. Mindfulness is gewoon de kunst om op welk moment dan ook in je lichaam aanwezig te zijn. En wat is een betere tijd en plaats om dat te doen dan wanneer je aan het masturberen bent?

“Zelfgenot is een van de meest krachtige en radicale dingen die een vrouw in deze wereld kan doen. We maken tijd voor de dingen die voor ons belangrijk zijn. Geef jezelf daarom toestemming om tijd aan je eigen genot te besteden.”

Rena McDaniel, M.Ed., klinisch seksuologe

Creëer jouw privé sessie

Hieronder lees je hoe je jouw eigen speciale moment kunt creëren om jezelf lief te hebben en met jezelf met extra aandacht en mindfulness te masturberen.

Voorbereiding

Plan voldoende tijd in. Al ben je normaal misschien na een kwartiertje uitgespeeld met jezelf, trek nu minstens 30 minuten uit voor deze daad van zelfliefde. En zorg ervoor dat je niet gestoord kunt worden. Deur op slot, telefoon op stil. Zorg ervoor dat je alles bij de hand hebt, wat je nodig hebt om te kunnen experimenteren. Denk daarbij aan: speeltjes, dildo, olie, glijmiddel (op siliconenbasis voelt extra zacht), handdoekje etc. Op die manier hoef je jouw sessie met jezelf niet tussen door te onderbreken. 

Laat de porno achterwege

Misschien dat je normaal gesproken geniet van het kijken of luisteren naar porno terwijl je masturbeert. Laat deze keer de porno achterwege, zodat je meer naar binnen gericht bent en daardoor beter kunt voelen wat jou opwindt.

Meditatie

Begin altijd met een meditatie, waarbij je wat dieper adem haalt.  Adem helpt je om je aandacht van je gedachten naar je lichaam te verplaatsen. Daarna kun je je lichaam langzaam bewegen, zoals in een bewegingsmeditatie of tijdens de yoga. Je kunt ook een meer actieve warming up doen, met springen, kniebuigingen en zwaaien van je armen. Of maak je lichaam wakker met geluid, beweging en strelingen. Alles helpt om minder in je hoofd en meer in je lijf te komen.

Voor de spiegel staan

Alle positieve seksuele ervaringen beginnen door eerst van jezelf te houden. Probeer daarom deze oefening. Ga naakt voor een spiegel staan en neem echt de tijd om jezelf naakt te bekijken. Noem drie dingen die je echt leuk vindt aan je lichaam. Het kan zo simpel zijn als: “Ik hou van mijn ogen” of “Ik hou van hoe sterk mijn armen zijn.” Dit brengt je in een positieve stemming van zelfliefde. Sluit nu je ogen en gebruik je andere hand om jezelf te stimuleren. Je komt uit de “automatische piloot” en stemt echt af op hoe jij je voelt.

Liefdevolle aanraking

Geleidelijk ga je jezelf liefdevol aanraken. Tijdens deze verkenning van je lichaam visualiseer je jouw eigen lijf, je huid, je spieren, je gevoelige plekken en je hand die jouw huid aanraakt, Stel je vervolgens elke aanraking of elk gevoel voor als een gekleurd licht dat in je lijf schijnt. De kleur staat symbool voor een bepaald gevoel, een mate van intensiteit, van warmte en opwinding. Wees niet verbaasd als het tijd kost om tot opwinding en een orgasme te komen, want jezelf op deze manier aanraken is nieuw.

Stimulatie van de genitaliën

Daarna masseer je jouw eigen ballen, perineum de rand an de anus en tenslotte je penis.  Sluit daarbij je ogen en gebruik je andere hand dan je gewend bent om je penis te stimuleren. Zo stem je echt af op hoe je je voelt.  Begin met verkennen. Neem minstens 15 minuten de tijd om nieuwsgierig te verkennen. Pak een handspiegel en maak niet alleen kennis met het gevoel, maar ook met het uiterlijk van jouw geslachtsorganen. Beweeg langzaam je romp, borst, buik en dijen.
Blijf ook de rest van je lichaam aanraken om de energiestroom te verbeteren. Verken de andere plekken dan je penis of vagina: waar voel je een verbinding tussen je geslachtsdelen en andere lichaamsdelen? Waar is je genot het meest geconcentreerd? De focus ligt steeds afwisselend op je genitaliën en dan weer op de rest van je lichaam. 

Mag ik klaarkomen bij mindful masturbatie?

Bij mindful masturbatie is niet het doel om klaar te komen, het gaat juist om de reis naar de top, niet de top zelf. Maar ik zou daar zeker niet dogmatisch over doen. Als je aan het einde zin hebt om klaar te komen (te ejaculeren), moet je dat gewoon lekker doen. Het is jouw feestje! Probeer wel het klaarkomen zo lang mogelijk uit te stellen, terwijl je wel in een orgastische staat komt. Je zoekt dus het randje op in de overgang van orgasme naar “klaar komen” (ejaculatie). Je kunt dit doen door een adempauze of door het specifieke soort stimulatie te vermijden waarvan je weet dat je snel klaar komt. Je kunt ook dieper gaan ademen. Breng de energie van je geslachtsdelen naar je borst.

“Als mannen hun orgasme naar hun borst uitbreiden, kunnen ze zich verzadigd en voldaan voelen. Het bevrijdt hen van de behoefte om snel te ejaculeren en brengt je in een diepe staat van voldoening.”

Moshe Weizman, seksuologische bodyworker

Kan ik begeleiding krijgen in mindful masturberen?

Ja, je kunt individueel of in een groepje begeleiding krijgen. Ik geef (online) self-love sessies en ik organiseer meetups / workshops rond dit thema. Tijdens een face-to-face of online sessie gaan we samen onszelf aanraken en luisteren naar ons lichaam. Ik stimuleer je om je aandacht steeds weer op jezelf te richten. We wisselen dus af: focus op de ander en focus op jezelf. Daarbij kunnen we elkaar inspireren en aan elkaar laten zien wat je lekker vindt. Zo ontdekken we samen nieuwe manieren. Het kan ook opwindend zijn om  getuige te zijn hoe iemand anders anders zichzelf  stimuleert. 

“Mindful masturberen is bedoeld om het contact met je lichaam te vergroten, nieuwe gevoelens te ontdekken en je te helpen nieuwe manieren te ontdekken om jezelf te plezieren. Het ‘doel’ is om te kunnen zeggen: ‘Ik ken mijn lichaam echt. Ik weet welke aanrakingen ik fijn vind.”

Daniel Saynt is oprichter van The New Society for Wellness (NSFW), een seks-positieve club die workshops seksuele voorlichting organiseert.


De foto’s op deze pagina zijn afkomstig van de serie Cumfaces, gefotografeerd door de in Londen gevestigde fotograaf Stuart Sandford. Hij legde verschillende mannelijke modellen vast op het moment van een orgasme.

Film: Mindful Masturbation – A somatic pathway to self-love https://www.youtube.com/watch?v=Wuhag9AddHc

Update Coronavirus COVID-19

Sinds 28 september 2020 zijn er in de praktijk van Tijs Breuer een aantal aanvullende maatregelen genomen, om de verspreiding van het Coronavirus tijdens de “tweede golf” tegen te gaan. Lees hier meer over de nieuwste aanpassingen.

Gezond zijn én gezond blijven is in deze periode belangrijker dan ooit. Dat massage bijdraagt aan je gezondheid wordt ook door de overheid erkent. Contactberoepen als masseurs kunnen ook tijdens de “gedeeltelijke lockdown” hun werk blijven doen. Je bent de komende tijd dus nog steeds van harte welkom. Samen zorgen we voor een veilige setting.

Aanbieding: thuisbezoek tot 30 km gratis

Tussen 2 en 17 november 2020 is in Nederland een tijdelijke verzwaring van de gedeeltelijke lockdown van kracht. Het motto voor deze periode is: blijf zoveel mogelijk thuis en vermijd niet-noodzakelijke reizen. Vaste klanten kunnen gebruik maken van de volgende aanbieding: Gratis thuisbezoek.

Ben je vergeten een mondkapje mee te nemen? Geen probleem, je ontvangt een wegwerpmondkapje bij binnenkomst.

Workshops en Meetups

In de maanden oktober en november 2020 worden er geen live workshops of meetups georganiseerd. Sommige bijeenkomsten worden uitgesteld, andere gaan online, zoals de meditatie-avonden. Meer informatie vind je in de groepen Embodied en MeninTouchNL op Meetup.com.

Mondkapjes

Sinds 30 september 2020 geldt in Nederland een dringend advies voor alle mensen vanaf 13 jaar om (niet-medische) mondkapjes te dragen in publiek toegankelijke binnenruimtes. Er is een wettelijke verplichting in de maak.

Voor contactberoepen op het gebied van uiterlijke verzorging of gericht op fysiek contact (zoals massage, lichaamswerk en tantra) wordt een mondkapje al langere tijd dringend geadviseerd, voor zowel voor de dienstverlener als de klant.

Sinds 11 mei draag ik zelf een mondkapje en vertrek ik wegwerpmondkapjes aan cliënten die dit willen dragen. Op 30 september is mijn beleid (en huisregels) aangescherpt, in lijn met het rijksbeleid. Het dragen van een mondkapje is nu ook voor cliënten in de praktijk verplicht. Je kunt kiezen uit een wegwerpmondkapje, een katoenen mondkapje die op hoge temperatuur gewassen wordt of zelf je eigen mondpakje meebrengen. .

Temperatuur meten

Bij binnenkomst wordt naast de gezondheidscheck nu ook je temperatuur gemeten. Niet iedereen die besmet is met het Coronavirus heeft een temperatuurverhoging. Maar veel klachten zijn duidelijk merkbaar en koorts heeft niet iedereen zelf in de gaten. Volgens een recente Taiwanese studie bleek dat zo’n 33 % van de 321 besmette mensen het virus werd ontdekt dankzij temperatuurmeting. Het screenen op temperatuurverhoging is dus geen 100% waterdicht systeem, maar heeft wel degelijk nut, menen de onderzoekers.

Spatscherm

Behoor je tot een risicogroep voor COVID-19? Dan maak je je wellicht wat meer zorgen om besmet te raken. Om risico’s op besmetting nog verder in te dammen, kan op jouw verzoek een extra maatregel worden toegepast: het spatscherm. Ik beschik over een speciaal ontworpen spatscherm voor massagetafels. Het scherm kan op de massagetafel over jouw nek geplaatst worden. Jouw hoofd is aan de ene kant van het spatscherm en ik blijf tijdens het geven van de massage aan de andere kant van het scherm.

Ventilatie

Recentelijk is de ventilatie in mijn praktijkruimte aan huis verbeterd. Goede ventilatie is van belang voor een gezond binnenklimaat. Ventilatie helpt ook om de overdracht van luchtweginfecties, zoals COVID-19, te beperken. Daarom heb ik op advies van het RIVM mechanische ventilatie geplaatst. Het is nog onbekend in welke mate ventilatie (luchtverversing) helpt om de overdracht van COVID-19 daadwerkelijk tegen te gaan. Daarom blijft het belangrijk om naast goed te ventileren de algemene adviezen in acht te nemen, zoals desinfectie van de ruimte, handen wassen, thuis blijven en laten testen bij klachten.